Odzyskiwanie danych z dysku SSD

Z jakich dysków SSD odzyskujemy dane?

Odzyskujemy dane z wewnętrznych i zewnętrznych dysków SSD stosowanych w komputerach stacjonarnych, laptopach, stacjach roboczych i urządzeniach przemysłowych.

Obsługujemy między innymi:

• dyski SSD SATA 2,5 cala,
• dyski mSATA,
• dyski M.2 SATA,
• zewnętrzne dyski SSD USB,
• dyski SSD wyposażone w kontrolery Phison, Silicon Motion, Marvell, SandForce i inne,
• nośniki wykorzystujące pamięci NAND różnych producentów.

Dyski NVMe wymagają odrębnych procedur diagnostycznych. Informacje dotyczące tych nośników znajdują się na stronie odzyskiwanie danych z dysku NVMe.

Najczęstsze objawy uszkodzenia dysku SSD

Diagnoza jest wskazana szczególnie wtedy, gdy:

• dysk SSD nie jest wykrywany przez komputer lub BIOS,
• nośnik zgłasza nieprawidłową nazwę albo pojemność,
• system operacyjny przestał się uruchamiać,
• komputer zawiesza się podczas odczytu danych,
• dysk jest widoczny jako pusty, niezainicjalizowany lub niesformatowany,
• pojawiają się błędy odczytu albo brak dostępu do plików,
• dane zniknęły po aktualizacji, awarii zasilania lub restarcie,
• nośnik został sformatowany albo usunięto z niego ważne pliki,
• dysk zgłasza komunikat SATAFIRM S11 lub inną nieprawidłową identyfikację,
• uszkodzeniu uległo złącze, elektronika PCB lub elementy zasilania.

Podobne objawy mogą wynikać z różnych usterek. Sam fakt, że dysk nie jest wykrywany, nie pozwala jeszcze określić, czy problem dotyczy elektroniki, kontrolera, firmware, translatora czy pamięci NAND.

Czy odzyskanie danych z dysku SSD jest możliwe?

W wielu przypadkach tak. Możliwość odzyskania danych zależy przede wszystkim od rodzaju awarii, stanu pamięci NAND, sposobu działania kontrolera oraz czynności wykonanych po utracie dostępu do danych.

Odzyskiwanie danych może być możliwe między innymi po:

• uszkodzeniu elektroniki dysku,
• awarii kontrolera,
• uszkodzeniu firmware,
• problemach z translatorem,
• awarii układów zasilania,
• uszkodzeniu złącza,
• błędach pamięci NAND,
• utracie partycji,
• uszkodzeniu systemu plików,
• przypadkowym formatowaniu lub usunięciu danych.

W przypadku danych usuniętych lub sformatowanego dysku istotne znaczenie ma mechanizm TRIM. Jeżeli kontroler zdążył wykonać polecenia czyszczenia pamięci, część lub całość danych może zostać bezpowrotnie usunięta.

Dowiedz się, jak funkcja TRIM wpływa na odzyskiwanie danych z SSD.

Dlaczego odzyskiwanie danych z SSD wymaga specjalistycznej diagnostyki?

Dysk SSD nie przechowuje danych w taki sam sposób jak klasyczny dysk twardy. Informacje są zapisywane w wielu układach pamięci NAND, a ich rozmieszczeniem zarządza kontroler.

Kontroler odpowiada między innymi za:

• mapowanie adresów logicznych na fizyczne komórki pamięci,
• korekcję błędów,
• równomierne zużywanie pamięci,
• obsługę uszkodzonych bloków,
• szyfrowanie i deszyfrowanie danych,
• działanie funkcji TRIM,
• tworzenie oraz aktualizowanie translatora.

W przypadku awarii samo wylutowanie pamięci NAND nie zawsze wystarcza. W wielu współczesnych konstrukcjach dane są szyfrowane przez kontroler albo zapisane w sposób wymagający odtworzenia algorytmu mieszania, korekcji błędów i struktury translatora.

Dlatego każdą sprawę rozpoczynamy od diagnostyki konkretnego modelu SSD i rodzaju zastosowanego kontrolera.

Jak wygląda odzyskiwanie danych z dysku SSD?

1. Dostarczenie nośnika

Dysk można dostarczyć osobiście do naszego laboratorium w Poznaniu albo przesłać kurierem z dowolnego miejsca w Polsce.

Do nośnika warto dołączyć informację:

• jakie dane są najważniejsze,
• kiedy wystąpiła awaria,
• jakie objawy pojawiły się przed utratą dostępu,
• czy podejmowano próby naprawy lub odzyskiwania danych.

2. Diagnoza techniczna

Sprawdzamy model dysku, zastosowany kontroler, stan elektroniki, sposób identyfikacji nośnika oraz możliwość dostępu do pamięci NAND.

Po zakończeniu diagnozy klient otrzymuje raport techniczny obejmujący:

• rozpoznany rodzaj uszkodzenia,
• ocenę możliwości odzyskania danych,
• proponowany sposób realizacji,
• koszt usługi,
• przewidywany czas dalszych prac.

Diagnoza standardowa: do 5 dni roboczych.
Diagnoza ekspresowa: 1 dzień roboczy.

3. Decyzja klienta

Po otrzymaniu raportu i wyceny klient sam podejmuje decyzję o realizacji usługi. Nie rozpoczynamy właściwego procesu odzyskiwania danych bez akceptacji kosztów.

4. Wykonanie kopii technologicznej

Jeżeli stan nośnika na to pozwala, w pierwszej kolejności wykonujemy możliwie pełną kopię sektorową lub obraz danych. Dalsze prace prowadzimy na kopii, aby ograniczyć obciążenie uszkodzonego SSD.

W trudniejszych przypadkach konieczne może być:

• uruchomienie dysku w trybie technologicznym,
• naprawienie dostępu do firmware,
• odtworzenie translatora,
• stabilizacja zasilania,
• naprawa elektroniki,
• praca bezpośrednio z układami pamięci NAND.

5. Weryfikacja i przekazanie danych

Po odzyskaniu danych sprawdzamy strukturę katalogów oraz możliwość otwierania reprezentatywnej części plików. Dane przekazujemy na sprawny nośnik dostarczony przez klienta albo na nowy nośnik ustalony podczas realizacji zlecenia.

Ile kosztuje odzyskiwanie danych z dysku SSD?

Koszt odzyskania danych z dysku SSD zależy od rodzaju uszkodzenia, zastosowanego kontrolera, stanu pamięci NAND oraz zakresu prac potrzebnych do uzyskania dostępu do danych.

Inaczej wyceniane są przypadki związane z uszkodzeniem systemu plików, a inaczej awarie elektroniki, firmware, translatora lub kontrolera. Najbardziej złożone realizacje mogą wymagać pracy bezpośrednio z układami pamięci NAND, naprawy elektroniki albo zastosowania dysku dawcy.

Dokładny koszt określamy po przeprowadzeniu diagnozy technicznej.

Koszt i czas diagnozy

Wszystkie podane kwoty są cenami netto i należy doliczyć do nich 23% VAT.

Po zakończeniu diagnozy klient otrzymuje informację o:

• rodzaju rozpoznanego uszkodzenia,
• możliwości odzyskania danych,
• przewidywanym zakresie prac,
• koszcie realizacji,
• szacowanym czasie wykonania usługi.

Samo przeprowadzenie diagnozy nie zobowiązuje do zlecenia odzyskiwania danych.

Sprawdź pełny cennik odzyskiwania danych

Jakie uszkodzenia dysków SSD diagnozujemy?

Uszkodzenia elektroniki

Awaria układów zasilania, zwarcie, przepięcie albo uszkodzenie elementów na płytce PCB może spowodować, że dysk nie będzie wykrywany lub nie będzie reagował po podłączeniu.

W takich przypadkach wykonujemy pomiary napięć, sprawdzamy poszczególne linie zasilania oraz lokalizujemy element odpowiedzialny za usterkę. Naprawa elektroniki jest prowadzona wyłącznie w zakresie potrzebnym do uzyskania dostępu do danych.

Awaria kontrolera

Kontroler zarządza zapisem, odczytem, korekcją błędów, szyfrowaniem i mapowaniem danych w pamięciach NAND. Jego uszkodzenie może powodować całkowity brak identyfikacji dysku, nieprawidłową nazwę, błędną pojemność albo zawieszanie urządzenia.

W zależności od konstrukcji SSD możliwe jest uruchomienie kontrolera w trybie technologicznym, odbudowanie dostępu do danych lub zastosowanie innej procedury właściwej dla konkretnej rodziny nośnika.

Uszkodzenie firmware i translatora

Firmware SSD zawiera informacje niezbędne do prawidłowej pracy kontrolera. Awaria oprogramowania układowego albo translatora może sprawić, że nośnik będzie widoczny pod nieprawidłową nazwą, pojemnością 0 MB lub jako urządzenie serwisowe.

Do tej grupy należą między innymi przypadki SATAFIRM S11.

SATAFIRM S11 – przyczyny awarii i możliwości odzyskania danych

Degradacja pamięci NAND

Komórki pamięci NAND mają ograniczoną trwałość i wraz z upływem czasu mogą generować coraz większą liczbę błędów. Kontroler próbuje je korygować, jednak po przekroczeniu możliwości systemu korekcji dysk może działać niestabilnie albo całkowicie przestać się uruchamiać.

W takich przypadkach ważne jest ograniczenie kolejnych prób odczytu i szybkie wykonanie kopii technologicznej.

Uszkodzenia logiczne

Do utraty danych może dojść również bez fizycznej awarii nośnika, na przykład wskutek:

• uszkodzenia systemu plików,
• utraty partycji,
• formatowania,
• przypadkowego usunięcia plików,
• przerwania aktualizacji,
• błędów systemu operacyjnego,
• działania złośliwego oprogramowania.

W przypadku usunięcia danych lub formatowania kluczowe znaczenie ma stan funkcji TRIM.

Zaplecze techniczne do odzyskiwania danych z SSD

Diagnostykę i odzyskiwanie danych z dysków SSD wykonujemy w laboratorium wyposażonym w narzędzia przeznaczone do pracy z uszkodzonymi nośnikami półprzewodnikowymi.

W zależności od rodzaju awarii wykorzystujemy między innymi:

• mikroskop serwisowy,
• systemy PC-3000 do diagnostyki i pracy technologicznej,
• zasilacze laboratoryjne,
• mierniki i urządzenia pomiarowe,
• stacje lutownicze Hotair i podgrzewacze,
• narzędzia do pracy z układami BGA,
• adaptery i rozwiązania przeznaczone do pamięci NAND,
• oprogramowanie do wykonywania kopii technologicznych i rekonstrukcji danych.

Nie każda awaria wymaga wylutowania pamięci. W wielu przypadkach bezpieczniejszą metodą jest uruchomienie oryginalnego kontrolera, naprawa dostępu do firmware lub wykonanie odczytu w trybie technologicznym.

Dobór metody zależy od konstrukcji dysku i charakteru uszkodzenia.

Przykład odzyskiwania danych z dysku SSD z kontrolerem SandForce

Do naszego laboratorium trafił dysk Intel SSD 180 GB SandForce (200026BB), który przestał być wykrywany przez komputer. Klient utracił dostęp do ważnych danych.

Objawy

• brak prawidłowej detekcji dysku,
• nieprawidłowa identyfikacja nośnika,
• brak możliwości dostępu do danych użytkownika.

Diagnoza

Diagnostyka wykazała problem z prawidłowym uruchomieniem nośnika i dostępem do struktury danych zarządzanej przez kontroler. Zwykłe podłączenie dysku ani odczyt poszczególnych pamięci NAND nie pozwalały na uzyskanie dostępu do danych.

Wykonane prace

Standardowe narzędzia nie umożliwiały uzyskania dostępu do danych. W przypadku tej rodziny kontrolerów SandForce nie było dostępnego komercyjnego rozwiązania pozwalającego na typową pracę w trybie technologicznym, a dane były szyfrowane przez kontroler.
Konieczne było opracowanie indywidualnej procedury umożliwiającej uruchomienie nośnika bez doprowadzenia do wyzerowania jego zawartości. Przygotowanie bezpiecznej metody wymagało wielu testów i prób prowadzonych z zachowaniem pełnej kontroli nad stanem dysku.
W tym przypadku wykorzystaliśmy własne procedury opracowane na podstawie doświadczenia z podobnymi konstrukcjami SSD.

Wynik

Udało się odzyskać komplet danych z uszkodzonego nośnika.

Był to jeden z kilku przypadków dysków z kontrolerem SandForce, w których opracowana przez nas procedura pozwoliła na pełne odzyskanie danych mimo braku standardowego wsparcia technologicznego.

Czego nie robić po awarii dysku SSD?

Przed diagnozą nie należy formatować ani inicjalizować nośnika, aktualizować jego firmware, uruchamiać narzędzi naprawiających system plików ani zapisywać na nim nowych danych. W przypadku problemów sprzętowych nie zalecamy również samodzielnej wymiany elektroniki ani wylutowywania pamięci NAND.
Każda z tych czynności może zmienić stan nośnika lub utrudnić późniejsze odzyskanie danych.

Bezpieczeństwo i poufność danych

Nośniki przyjmowane do laboratorium są traktowane jako poufne. Dane odzyskujemy wyłącznie w zakresie potrzebnym do realizacji zlecenia i przekazujemy je osobie uprawnionej.

Podczas realizacji:

• nie wykorzystujemy danych klienta do innych celów,
• ograniczamy dostęp do nośnika i wykonanych kopii,
• weryfikujemy odzyskane pliki wyłącznie w zakresie niezbędnym do oceny poprawności,
• po zakończeniu sprawy usuwamy kopie robocze zgodnie z ustaloną procedurą.

W przypadku firm możliwe jest ustalenie dodatkowych zasad dotyczących poufności, sposobu przekazania danych i dokumentacji realizacji.

Najczęstsze pytania o odzyskiwanie danych z dysków SSD

Czy można odzyskać dane z dysku SSD, który nie jest wykrywany?

Tak, w wielu przypadkach jest to możliwe. Brak wykrywania może wynikać z awarii elektroniki, kontrolera, firmware, translatora lub układów pamięci. Ostateczna ocena wymaga pełnej diagnozy konkretnego nośnika.

Czy dane można odzyskać po sformatowaniu SSD?

Czasami tak, ale możliwość odzyskania zależy od rodzaju formatowania, dalszego użytkowania dysku i działania funkcji TRIM. Jeżeli TRIM został wykonany, część danych może być już nieodwracalnie usunięta.

Czy odzyskacie dane z dysku SSD pokazującego 0 MB?

Tak odzyskamy. Taki objaw często wskazuje na problem z firmware, translatorem albo kontrolerem. W części przypadków możliwe jest przywrócenie dostępu technologicznego i wykonanie kopii danych. Ostateczna możliwość odzysku zależy od modelu dysku i rodzaju uszkodzenia.

Czy wymiana elektroniki wystarczy do odzyskania danych?

Nie zawsze. W wielu dyskach SSD elektronika, kontroler, firmware i pamięci NAND tworzą jeden powiązany układ. Prosta wymiana elektroniki PCB z innego egzemplarza może nie zadziałać, a czasami dodatkowo utrudnić odzyskanie danych.

Czy wylutowanie pamięci NAND gwarantuje odzyskanie danych?

Nie. Dane mogą być rozproszone między wieloma układami, wymieszane, zabezpieczone korekcją błędów lub szyfrowane przez kontroler. Chip-off jest tylko jedną z możliwych metod i nie w każdym przypadku jest możliwa.

Ile trwa odzyskiwanie danych z SSD?

Czas zależy od rodzaju uszkodzenia. Diagnoza standardowa trwa do 5 dni roboczych, a ekspresowa 1 dzień roboczy. Po diagnozie klient otrzymuje informacje na temat kosztów, możliwości odzyskania danych oraz przewidywany termin realizacji zlecenia.

Czy można wysłać dysk z innego miasta?

Tak. Dyski przyjmujemy osobiście w Poznaniu, ale można je również przesłać do nas z dowolnego miejsca w Polsce. Nośnik należy zabezpieczyć przed przemieszczaniem się i uszkodzeniem podczas transportu.

Zleć diagnozę dysku SSD

Jeżeli dysk SSD przestał działać, nie jest wykrywany albo utraciłeś dostęp do ważnych plików, odłącz nośnik i skontaktuj się z laboratorium Ram-serwis.

Po przeprowadzeniu diagnozy otrzymasz informację o rodzaju uszkodzenia, możliwości odzyskania danych, koszcie i przewidywanym czasie realizacji.

Ram-serwis Odzyskiwanie Danych – Poznań
Telefon: 692 106 189