Odzyskiwanie danych z macierzy RAID 1 po przepięciu – dwa uszkodzone dyski Toshiba DT01ACA100

To jeden z najrzadziej spotykanych przypadków uszkodzeń po przepięciu, w którym spaleniu uległy nie tylko elektroniki PCB, ale również elementy znajdujące się wewnątrz hermetycznych komór talerzy obu dysków.

Krótkie podsumowanie realizacji

Do laboratorium Ram-serwis trafiły dwa dyski twarde Toshiba DT01ACA100 o pojemności 1 TB pracujące wcześniej jako macierz RAID 1. Klient zgłosił utratę dostępu do danych po awarii obudowy dyskowej spowodowanej przepięciem elektrycznym.

Wstępna diagnoza wykazała bardzo poważne uszkodzenia obu nośników. Oprócz spalonych układów elektronicznych uszkodzeniu uległy również elementy znajdujące się wewnątrz hermetycznych komór talerzy. W jednym dysku doszło do spalenia taśmy sygnałowej głowic, natomiast w drugim uszkodzeniu uległa cewka pozycjonująca głowice.

Ze względu na charakter uszkodzeń oraz pilny charakter sprawy konieczne było przeprowadzenie szczegółowej analizy technicznej obu nośników przed rozpoczęciem procesu odzyskiwania danych.

Informacje o nośnikach

Zgłoszony problem

Po wystąpieniu przepięcia obudowa macierzy RAID przestała działać. Dane zapisane na wolumenie RAID 1 stały się niedostępne.

Klientowi szczególnie zależało na szybkim odzyskaniu danych, jednak już podczas pierwszych oględzin było wiadomo, że uszkodzenia wykraczają poza typową awarię elektroniki.

Odzyskiwanie danych z macierzy RAID 1 po przepięciu- wyniki diagnozy dysków Toshiba

Dysk nr 1

Podczas analizy stwierdzono:

• uszkodzenie elektroniki PCB,
• spalenie taśmy sygnałowej głowic (FPC),
• uszkodzenie zespołu głowic,
• zanieczyszczenie powierzchni magnetycznej talerza,
• uszkodzenie uszczelki komory talerzy.

W wyniku przegrzania elementów wewnątrz dysku produkty spalania zostały rozprowadzone po wnętrzu komory talerzy, osiadając na powierzchniach odpowiedzialnych za przechowywanie danych.

Dysk nr 2

W drugim nośniku stwierdzono:

• uszkodzenie elektroniki PCB,
• spalenie cewki pozycjonującej głowice (Voice Coil),
• uszkodzenie zespołu głowic,
• zanieczyszczenie powierzchni magnetycznej talerza.

Podobnie jak w pierwszym dysku, spaleniu elementów mechanicznych towarzyszyło rozprzestrzenienie się zanieczyszczeń wewnątrz komory talerzy.

Dlaczego była to szczególnie trudna realizacja?

W większości przypadków przepięcie uszkadza jedynie elektronikę znajdującą się na zewnątrz dysku. W tym przypadku energia przepięcia doprowadziła do uszkodzenia również elementów znajdujących się wewnątrz hermetycznych komór dysków.

Oznaczało to konieczność:

• wymiany elektroniki PCB,
• przeprogramowania danych adaptacyjnych,
• oczyszczenia komór talerzy,
• oczyszczenia powierzchni magnetycznych,
• wymiany zespołów głowic,
• wykorzystania kompatybilnych dysków dawców,
• wykonania kopii sektorowych obu nośników,
• równoczesnej analizy danych z obu członków macierzy RAID 1.

Strategia odzyskiwania danych

Ponieważ oba dyski były uszkodzone, odzyskiwanie danych nie mogło zostać oparte wyłącznie na jednym nośniku.

W przypadku macierzy RAID 1 teoretycznie oba dyski przechowują identyczne dane. W praktyce uszkodzenia powierzchni magnetycznych mogą powodować utratę różnych sektorów na każdym z nośników.

Z tego powodu plan odzyskiwania zakładał równoległą pracę z oboma dyskami. Brakujące lub uszkodzone sektory z jednego nośnika miały zostać uzupełnione danymi odczytanymi z drugiego dysku.

Takie podejście znacząco zwiększa szansę na odzyskanie kompletnego zestawu danych.

Zakres planowanych prac

W celu odzyskania danych konieczne było:

• wymienienie elektroniki zewnętrznej PCB w obu dyskach,
• przeniesienie i przeprogramowanie danych adaptacyjnych,
• oczyszczenie komór talerzy,
• oczyszczenie powierzchni magnetycznych talerzy,
• wymiana uszkodzonych zespołów głowic,
• kalibracja układów odczytu,
• analiza Service Area,
• wykonanie kopii sektorowych,
• analiza spójności danych,
• odbudowa logicznej struktury RAID 1.

Prace prowadzone były przy wykorzystaniu komory laminarnej oraz systemu PC-3000 Express RAID.

Dokumentacja fotograficzna

Zdjęcie 1 – spalona taśma sygnałowa głowic (dysk nr 1)

Zdjęcie 2 – spalona cewka pozycjonująca głowice (dysk nr 2)

Zdjęcie 3 – zanieczyszczona powierzchnia magnetyczna

Zdjęcie 4 – ślad po spaleniu elementów wewnątrz komory talerzy

Zdjęcie 5 – uszkodzona uszczelka komory talerzy

Efekt końcowy wykonanych prac

Pomimo bardzo poważnych uszkodzeń mechanicznych oraz licznych operacji serwisowych udało się odczytać wszystkie sektory zawierające dane użytkownika.

Łącznie odczytano:

1 953 525 168 sektorów logicznych

Podczas końcowej analizy stwierdzono obecność jedynie:

129 uszkodzonych sektorów

Końcowy rezultat prac:

119 GB danych danych użytkownika odzyskanych z drugiej partycji

Wszystkie zapisane pliki zostały skutecznie odzyskane i przekazane właścicielowi.

FAQ

Czy RAID 1 chroni przed przepięciem?

Nie. RAID 1 zabezpiecza przed awarią pojedynczego dysku, ale nie chroni przed przepięciem, pożarem, zalaniem czy uszkodzeniem całego urządzenia.

Czy przepięcie może uszkodzić wnętrze dysku?

Tak. W skrajnych przypadkach uszkodzeniu ulegają nie tylko układy elektroniczne PCB, ale również głowice, cewki pozycjonujące i inne elementy znajdujące się wewnątrz komory talerzy.

Czy dane można odzyskać z dwóch uszkodzonych dysków RAID 1?

W wielu przypadkach tak. Informacje utracone na jednym dysku mogą zostać odczytane z drugiego członka macierzy.

Dlaczego odzyskiwanie danych wymagało pracy na obu dyskach jednocześnie?

Oba nośniki posiadały uszkodzenia powierzchni magnetycznych. Analiza danych z obu dysków zwiększa szanse na odzyskanie kompletnej zawartości macierzy RAID 1.

Jakie urządzenia wykorzystano podczas diagnostyki?

Prace prowadzono przy użyciu komory laminarnej, programatora, zestawy ściągaczy do głowic i talerza dysku oraz profesjonalnego systemu PC-3000 Express RAID przeznaczonego do odzyskiwania danych z uszkodzonych nośników i macierzy dyskowych.

W zakres naszych usług wchodzi także:

Odzyskiwanie danych z dysków SSD
Odzysk danych z dysku HDD, 
Odzyskiwanie danych MacOS

Czy macierz RAID 1 chroni przed utratą danych??

Wielu użytkowników uważa, że macierz RAID 1 stanowi pełne zabezpieczenie danych. W rzeczywistości RAID 1 zwiększa dostępność danych w przypadku awarii jednego dysku, ale nie zastępuje regularnych kopii zapasowych.

W prezentowanym przypadku oba dyski pracowały w macierzy RAID 1, jednak przepięcie elektryczne uszkodziło jednocześnie oba nośniki. W efekcie dane stały się niedostępne pomimo zastosowania rozwiązania uznawanego powszechnie za bezpieczne.

RAID 1 nie chroni przed:

• przepięciami elektrycznymi,
• uszkodzeniem zasilacza,
• awarią kontrolera RAID,
• pożarem,
• zalaniem,
• kradzieżą sprzętu,
• uszkodzeniem obudowy dyskowej NAS lub DAS,
• błędami systemu operacyjnego,
• usunięciem plików przez użytkownika,
• działaniem wirusów i ransomware,
• przypadkowym formatowaniem danych.

Jeżeli plik zostanie usunięty lub zaszyfrowany przez złośliwe oprogramowanie, zmiana zostanie natychmiast zapisana na obu dyskach macierzy. Podobnie w przypadku przepięcia lub uszkodzenia urządzenia – awaria może objąć jednocześnie wszystkie nośniki znajdujące się w obudowie.

Macierz RAID 1 należy traktować jako rozwiązanie zwiększające ciągłość pracy systemu, a nie jako kopię zapasową. Najlepszą ochronę danych zapewnia dopiero połączenie RAID z regularnie wykonywanymi kopiami bezpieczeństwa przechowywanymi na niezależnym nośniku lub w chmurze.

W opisywanym przypadku, odzyskiwanie danych z macierzy RAID 1 po przepięciu, awaria jednego dysku nie stanowiła problemu – problemem było jednoczesne uszkodzenie obu nośników przez to samo przepięcie. To właśnie dlatego nawet przy zastosowaniu RAID 1 zalecamy regularne wykonywanie niezależnych kopii zapasowych.

•  Odzyskiwanie danych z dysków SSD

•  Odzyskiwanie danych z macierzy RAID